Lees het in uw eigen krant. LEES DE WAARHEID DeWaarheid.nu
VOLKSEDITIE VOOR NEDERLAND
VCP.nu

HOME

DutchEnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish


Zie ook:

Slachtpartij bij Britse verkiezingen

Het einde van Groot-Brittannië?

Door Mohamed El Khalfioui *

11 mei 2015 - Niemand had het kunnen denken maar de Conservatieven van de Britse premier David Cameron behaalden een absolute meerderheid in zetels. De Schotse nationalisten van de SNP slepen 56 van 59 Schotse zetels in de wacht. De anti-migranten partij UKIP wint bijna 13 procent van de stemmen. De Liberalen worden volledig van de kaart geveegd maar de belangrijkste uitkomst is dat de Labour partij 26 zetels verliest ondanks de gunstige peilingen.


David Cameron (foto: Flickr creative commons/World Economic Forum)

De vreemde dood van de sociaaldemocratie

Na de Tweede Wereldoorlog werden in Groot-Brittannië sociale voorzieningen uitgebouwd. Dit gebeurde aan de hand van het ideologische kader van de sociaaldemocratie. Zowel de Conservatieven als de sociaaldemocraten van Labour bereikten hier een consensus over. De Britse staat werd beschouwd als de motor voor de economische ontwikkeling en het realiseren van een volledige tewerkstelling. Sterke vakbonden moesten waken over de rechten van de arbeiders.

Maar met de verkiezing van Margaret Thatcher in 1979 komt er een einde aan deze consensus en begint de neoliberale aanval op de verzorgingsstaat. Deregulering van de economie, het afbouwen van sociale rechten en de vernietiging van de vakbonden waren de wapenfeiten van het Thatcher-regime.

Vooral Schotland deïndustrialiseerde aan snel tempo. Er ontwikkelde zich in Schotland een modern Schots nationalisme dat meer en meer naar links opschoof. Dit was mede een antwoord op de sociaal-liberale koers van Labour. Tony Blair leidde de partij in 1997 naar een grote overwinning en zorgde dat Labour na 18 jaar oppositie aan de macht komt. Schotland, Wales en Noord-Ierland krijgen allemaal een deelparlement met verschillende bevoegdheden. Labour nam echter geen afscheid van Thatcher, maar omarmde haar erfenis. Dit betekende ook de doodsteek voor de Britse sociaaldemocratie.

De terugkeer van Schotland

In 1998 stemden de Schotten in een referendum massaal voor een Schots parlement. Een jaar later vonden verkiezingen plaats voor dat parlement. Labour bevestigde haar leiderspositie en vormde samen met de Liberale Democraten de eerste Schotse regering. De Conservatieven werden irrelevant in Schotland.

Met de regionale verkiezingen in 2011 won de SNP (Schotse Nationale Partij, red. DWn) een absolute meerderheid in het Schotse parlement. De Schotse premier onderhandelde met de Britse premier David Cameron een referendum over de Schotse onafhankelijkheid. Op 18 september 2014 stemden 55 procent van de Schotten om binnen Groot-Brittannië te blijven.

Maar het onafhankelijkheidsreferendum draaide niet enkel rond nationalisme. Sociale rechtvaardigheid en de groeiende kloof tussen arm en rijk waren evengoed de inzet. Het referendum en de aanloop ernaartoe zorgden ervoor dat de basis van de SNP zich uitbreidde. Voormalige supporters van Labour zagen in de Schotse nationalisten een links alternatief.

De radicale linkse stromingen doken ook mee in het bad van een onafhankelijk Schotland. Alhoewel de SNP het referendum verloor kwam de partij er veel sterker uit. Die positie heeft de partij verzilverd tijdens de verkiezingen voor een Brits parlement afgelopen vrijdag.

De Britse parlementsverkiezingen

Groot-Brittannië kent het kiessysteem van first past the post. Het betekent dat de kandidaat met de meeste stemmen, zijn kiesdistrict mag vertegenwoordigen in het Britse parlement. In Schotland waren er 59 zetels te behalen. In 2010 haalde de SNP 6 zetels maar nu 56. Labour verliest er 40 en komt op 1 zetel. De Liberale Democraten gaan van 10 naar 1. De Conservatieven blijven op 1 zetel steken.

Hoewel de Britse lijsttrekker van Labour, Ed Milliband probeerde om zijn partij in Schotland te positioneren als een sociaaldemocratische partij, werd hij links ingehaald door de SNP. De SNP beloofde een einde aan de besparingspolitiek en ook de verwijdering van de nucleaire onderzeeërs in Trident.

Er is sinds de jaren ’80 in Schotland een revolte bezig tegen de groeiende ongelijkheid in de samenleving. Het feit dat Labour onder Tony Blair deze ongelijkheid niet heeft kunnen terugdringen, heeft de nationalisten geen windeieren gelegd.

Ook schat Labour het Schotse nationalisme verkeerd in. De Schotse identiteit die door de SNP naar voor wordt gebracht is een positieve identiteit en niet zoals Labour beweert, gedreven door sociaal-economische achterstelling.

In Wales verloor Labour 1 zetel. Ze bleef er de grootste partij met 25 zetels. De Conservatieven deden er 3 bij en kwamen op 11 zetels. De Liberale Democraten verloren 2 van hun 3 zetels. De Welshe nationalisten van Plaid Cymru blijven op 3 steken. De verassing in Wales kwam van UKIP (United Kingdom Independence Party). UKIP behaalde weliswaar geen zetel maar liep wel met bijna 14 procent van de stemmen weg. Het waren vooral de arbeiders die tijdens de vorige verkiezingen op Labour hadden gestemd die nu massaal voor UKIP kozen. Ze zijn niet overtuigd van het migratiebeleid van Labour en staan zeer sceptisch tegenover migratie. Het echte gevaar voor Labour komt van UKIP. Labour zal in de toekomst geen extra zetels winnen als UKIP blijft groeien.

De geboorte van het Engelse nationalisme

In Engeland hamerden de Conservatieven er tijdens de verkiezingscampagne op dat een Labour-SNP tot de mogelijkheden behoorde en dat Groot-Brittannië gegijzeld zou worden door de Schotse nationalisten. De Engelse nationalistische kaart werd door de Conservatieven gebruikt om de kiezers van de Liberale Democraten aan te trekken. De SNP werd voorgesteld als een partij van duivels die uit zijn op de vernietiging van Groot-Brittannië.

In het Britse parlement mogen Schotse en Welshe leden stemmen over bevoegdheden als cultuur en onderwijs. Voor Schotland, Wales en Noord-Ierland zijn deze bevoegdheden naar de respectievelijke deelparlementen overgedragen. Maar Engeland heeft geen eigen parlement, wat betekent dat de Schotse, Welshe en Noord-Ierse leden over Engelse aangelegenheden stemmen.

De Conservatieven willen dat dit verandert en dat voortaan alleen Engelse leden over die bevoegdheden mogen stemmen. De anti-migranten partij UKIP riep dat er teveel geld gaat naar Schotland en dat Engeland en Wales hiervoor de rekening betalen. Onder druk van UKIP voerden de Conservatieven campagne voor een strenger migratiebeleid en een referendum over het lidmaatschap van de EU.

Dit alles zorgde ervoor dat in Engeland de aanhang van de Liberale Democraten koos voor de Conservatieven. De linkse kiezers van de Liberale Democraten keerden terug naar Labour. Dat laatste zag je vooral in Londen. De Conservatieven gingen er op vooruit en behaalden 319 zetels, Labour haalde 206 zetels. De Liberale Democraten zakten van 43 naar 6 zetels. UKIP ging aan de haal met 14 procent van stemmen en 1 zetel. De Groenen met bijna 4 procent van de stemmen en 1 zetel. Labour ging er dus niet genoeg op vooruit om extra zetels te halen.

Het einde van Groot-Brittannië

Momenteel zijn er twee assertieve politieke projecten: het Schotse sociaaldemocratische nationalisme en het sociaal-conservatisme van de Conservatieven en UKIP. Wil Labour ooit weer een regering vormen, dan zal ze het noorden van Engeland, de industriële Midlands, Schotland en Wales moeten overtuigen. Anders is Labour gedoemd om een Engelse partij te worden die voor de eeuwigheid op de oppositiebanken zit.

Nicola Sturgeon, de partijleidster van de SNP heeft al laten weten dat de Schotse kiezer een duidelijk signaal heeft gestuurd richting Londen. Ze benadrukte dat er opnieuw een onafhankelijkheidsreferendum komt wanneer de Engelse kiezer in 2017 kiest voor een Brexit. Als premier David Cameron dus doorgaat met zijn plannen en een meerderheid stemt voor het vertrek uit de EU, dan wordt daarmee ook de toekomst van Groot-Brittannië op het spel gezet.

De ironie is dat door het neoliberalisme van de Conservatieven en het Engelse nationalisme van de UKIP de perceptie is ontstaan dat Groot-Brittannië fundamenteel een verbrokkelende staat is. Het zijn deze Britse parlementsverkiezingen en niet het Schotse die een verder verbrokkelen kunnen bespoedigen.

* http://community.dewereldmorgen.be/mohamed


Share |