Lees het in uw eigen krant. LEES DE WAARHEID DeWaarheid.nu
VOLKSEDITIE VOOR NEDERLAND
VCP.nu

HOME

DutchEnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish


Zie ook:

Het vuile spelletje rond Griekenland

"Groeten uit Griekenland", onthullend portret van het echte Griekenland

'Onhoudbare leningen aan Grieken opgelegd alleen om Duitse, Franse en Nederlandse banken te redden'

Eisen EU aan Griekenland ideologisch, niet financieel

Yanis Varoufakis: een toespraak van hoop voor Griekenland?

'Strengheid is de enige dealbreker'

Yanis Varoufakis: "Democratie niet gediend met goedgelovige pers"

Rusland nodigt Griekenland uit voor de BRICS bank

Griekse regering houdt kiesbeloftes ondanks druk trojka

Hoe Nederland Griekse belastingen steelt

 

Grieks drama nadert ontknoping (spoiler alert)

Door Christophe Callewaert *

24 juni 2015 - De Grieken schonken de wereld de klassieke toneelauteurs Aeschylos, Sophocles, Euripides en Aristofanes. Ze kennen dus iets van theater, maar wat zich nu in en rond Athene afspeelt is een complex stuk met verhaallijnen en dramatische ontwikkelingen die het gemiddelde seizoen van Game of Thrones doen verbleken.

Laten we eens proberen een paar van die verhaallijnen te ontrafelen. De dramatische hoofdtegenstelling lijkt te gaan over democratie. De Grieken stemden begin dit jaar voor een ander beleid. Ze wilden een einde aan de besparingen die de Griekse economie met 25 procent deden krimpen en die een ongeziene ellende – hoewel in vredestijd – veroorzaakten bij de bevolking.

Partijen die het besparingsbeleid verdedigden, worden keer op keer in de vernieling gereden. Premiers die dat beleid incarneerden, tekenden telkens hun politieke doodsvonnis. De eens machtige socialistische partij Pasok is nu nog een schim met minder dan 5 procent in de peilingen.

Daar tegenover staat het blok van de Europese Unie en het IMF. Dat hun recepten niet werken, is geen geheim. Dat zeggen alle economen die het woord 'econoom' nog een zekere inhoud geven en dat zegt ook het IMF zelf in haar publicaties. Vorige week nog verscheen een IMF-paper waarin zwart op wit stond dat een beleid dat de rijken rijker maakt en de armen en de middenklasse armer (precies wat in Griekenland en de rest van Europa al vijf jaar gebeurt) leidt tot financiële crisissen en een inkrimpende economie.

Potverteren

Sommigen proberen de plot van dit toneelstuk samen te vatten als een strijd tussen potverterende Grieken en de goede huisvaders van de Europese Unie. Niets is minder waar. Van de 254 miljard euro die de Trojka uittrok voor Griekenland, kwam er 11 procent terecht bij de Grieken. De rest vloeide hoofdzakelijk naar de (vooral Franse en Duitse) banken die zich in nesten hadden gewerkt door te gemakkelijk krediet te verlenen. De Griekse redding was dus eigenlijk een noodplan voor de aandeelhouders van de banken.

Maar zelfs die hoofdtegenstelling is maar een schimmenspel. De echte inzet is complexer. De Griekse economie stelt weinig voor op Europese schaal. Deze eindeloos aanslepende politieke discussie gaat over amper één honderdste van één procent van de Europese economie. Maar de Europese leiders zijn als de dood voor een 'slecht' voorbeeld. In Spanje, en andere landen aan de rand van de economische afgrond, wordt met argusogen gekeken naar die strijd tussen Goliath en David. Als Goliath door de knieën gaat, zouden andere Davids wel eens op 'verkeerde' gedachten gebracht kunnen worden.

Tegelijk is die hoofdtegenstelling minder scherp dan ze op het eerste zicht lijkt. Premier Tsipras en bondskanselier Merkel staan tegenover elkaar als David en Goliath, maar ze onderhandelen wel. En die onderhandelingen vinden plaats binnen het framework van de neoliberale constellatie die de Europese Unie is.

Meer van hetzelfde

Dat blijkt meteen uit het laatste voorstel van de Grieken waarmee ze de Europese Unie over de brug willen krijgen. Tsipras legt 697 miljoen euro extra inspanningen in 2015 en 1,62 miljard euro in 2016 op tafel. Meer van dezelfde austeriteit dus, maar die wordt wel op een aparte manier ingevuld. Er wordt een inspanning gedaan op het vlak van vervroegde pensionering, maar veel minder dan de EU eist.

Het gros van de inspanning in de pensioenen zal gedragen worden door de werkgeversbijdragen. Gepensioneerden zelf zullen zo'n 2 procent op hun bruto-inkomen verliezen. Meer dan 40 procent van de pensioenen zitten nu al onder de armoedegrens. De financiële tegemoetkoming voor de laagste pensioenen blijft bestaan. De hele pensioeninspanning is wel volgend jaar al goed voor meer dan 1 procent van het bbp.

In het nieuwe voorstel staat ook iets over de btw, maar die verhoging ligt in lijn met eerdere plannen van de Griekse regering. Iets minder producten zullen aan het lagere tarief van 6 procent belast worden, maar de btw op elektriciteit en medicijnen wordt niet verhoogd. Dat was echter de nadrukkelijke vraag van de EU, om maar te zeggen hoe hard zij de gewone Grieken willen zien bloeden.

Minder vrolijk zullen de Europese ministers van Financiën worden van de hogere belastingen op bedrijfswinsten en hogere inkomens. Bespaard wordt er eigenlijk alleen op de defensie-uitgaven (200 miljoen euro). Maar zelfs met die inlevering geeft Griekenland relatief gezien nog altijd meer uit aan het leger dan bijv. België.

Schuldenberg

Samengevat: de voorstellen van de door Syriza gedomineerde regering wijken af van de Europese fiscale orthodoxie, maar betekenen tegelijk geen totale breuk met dat besparingsbeleid. Het is zeer onduidelijk hoe dit plan de Griekse economie opnieuw aan het groeien kan krijgen. En het is al helemaal een mysterie hoe het land ooit van die schuldenberg van bijna 200 procent van het bbp kan afgeraken.

Op de achtergrond speelt een ander drama. Als premier Tsipras eindelijk het fiat krijgt van de Europese schuldeisers, heeft hij nog een andere kat te geselen. Syriza is niet zomaar een partij. Het is een coalitie van verschillende stromingen. Ongeveer een derde van de 149 zetels die Syriza bij de verkiezingen veroverde, wordt bezet door onverzettelijk links (zo zullen we het maar noemen). Alexis Mitropoulos, de ondervoorzitter van het parlement, liet al weten dat deze deal nooit gestemd raakt.

De linkervleugel van Syriza had vooraf wat lijnen in het zand getrokken. Doordat de btw op elektriciteit niet stijgt en doordat er niet zo hard in de pensioenen gehakt wordt als Europa eist, kan Tsipras argumenteren dat die lijnen niet overschreden worden. Bovendien belooft de regering dat er opnieuw collectieve loononderhandelingen komen (die waren tegen alle internationale regels in afgeschaft). Maar één van de beloften aan de kiezers was ook een schuldherschikking. Dat zit er voorlopig niet in. Het zou hoogstens bij een wederzijdse belofte blijven om dat thema de komende maanden opnieuw op de agenda te zetten.

Burgeroorlog

Nog op het thuisfront vergroten de spanningen binnen de bevolking. Volgens de Britse journalist Paul Mason loert er zelfs een burgeroorlog om de hoek. Er vonden al twee pro-eurobetogingen plaats. De organisatoren zijn in de rechtse hoek te vinden. Een escalatie van die tegenstellingen zou tot geweld kunnen leiden en dat roept bij de Grieken herinneringen op aan de dictatuur uit de jaren '70 toen Griekenland een speelbal was in de Koude Oorlog.

Zo komen we meteen bij een andere dramatische lijn. Griekenland is niet zomaar een Europees landje. Sla er maar een atlas op na. Griekenland ligt pal tegenover Libië en Egypte en naast Turkije. De helft van de bootvluchtelingen die Europa via de Middellandse Zee proberen te bereiken, belandt in Griekenland. Dit jaar alleen al waren dat er 48.000. Op Kreta bevindt zich zowel een Amerikaanse als een NAVO-basis. Op de achtergrond droomt Rusland van geostrategische invloed via versterkte banden met Griekenland.

De VS zullen na alle inspanningen die ze deden om Oekraïne uit de Russische invloedssfeer te weken, nooit toelaten dat Griekenland verder afdrijft van de Europese Unie en de NAVO. Dat strategische element leidt trouwens tot tegenstellingen bij de Europese instellingen. Dat zag je ook in de reacties op het laatste Griekse voorstel. De Duitse minister van Financiën en hardliner Wolfgang Schauble zag weinig nieuws in het voorstel. Commissievoorzitter Juncker zag dan weer een goede basis om donderdag een akkoord te bereiken.

Voor een aantal van die dramatische lijnen nadert de ontknoping. Al is het aannemelijker dat er een open einde komt. Als Griekenland ondanks alles toch naar de uitgang geduwd wordt, krijgen we snel nieuwe dramatische ontwikkelingen zowel in Griekenland als in de rest van Europa met veel economische, politieke en financiële onrust.

Als er een akkoord komt, opent dat de deur naar een nieuw seizoen. De Griekse regering moet dat akkoord dan nog gerealiseerd krijgen. Al snel zal duidelijk worden dat de verhoopte groei uitblijft. Dat maakt het meteen onmogelijk om de schuldenberg weg te werken. Een terugkeer naar normale financiering op de financiële markten lijkt onrealistisch, zolang die schuld dubbel zo groot is als het bbp.

Déjà vu

In de komende maanden komt er dus onvermijdelijk een nieuw debat over een schuldherschikking. Aangezien Griekenland beroep zal moeten blijven doen op Europees geld (om de schulden af te betalen), komt ook de discussie over de besparingen terug op tafel.

Krijgen we dan vooral veel déjà vu? Dat hangt van een aantal factoren af. In Spanje kan een coalitie aan de macht komen die evenzeer de besparingsdogma's in vraag stelt, maar dan wel met veel meer gewicht. De Spaanse economie is meer dan vijf keer groter dan die van Griekenland. Dat kan tot grote spanningen leiden binnen de Europese instellingen.

Een andere onzekere factor is de politieke evolutie in Griekenland zelf. Als de Europese hardliners nog een beetje op het gaspedaal duwen en nog meer toegevingen van Tsipras afdwingen, komt het misschien tot de val van de regering. Alle peilingen wijzen uit dat Syriza die makkelijk opnieuw zal winnen. Maar de vraag is op basis van welk programma.

De grote meerderheid van de Grieken klampt zich vast aan de euro. De hoofdstroom binnen Syriza is tot nu toe, ondanks alle schermutselingen met Merkel en co, pro-Europees en pro-euro. Dat plaatst de onderhandelaars in een onmogelijke situatie. Ze moeten er alles aan doen om tot een akkoord te komen met de EU, maar tegelijk dreigen ze afgerekend te worden op elke toegeving.

Blijft dat zo? Komt na radicaal links toch opnieuw rechts of deze keer misschien zelfs extreemrechts aan de macht? Of ontstaat er binnen links een stroming die de bevolking achter een programma krijgt dat radicaal breekt met de Europese besparingsdwang en dus – gezien de huidige krachtsverhoudingen binnen Europa – met het Europese project? Of zal de Griekse regering eventueel samen met gelijkaardige regeringen in bijvoorbeeld Spanje die krachtsverhoudingen kunnen ombuigen?

Voor die vragen beantwoord kunnen worden, is er eerst die nieuwe cruciale top van donderdag. Al is het woord 'cruciaal' al net iets te vaak gevallen om nog echt te overtuigen.

* Christophe Callewaert, dewereldmorgen.be


Share |