Lees het in uw eigen krant. LEES DE WAARHEID DeWaarheid.nu
VOLKSEDITIE VOOR NEDERLAND
VCP.nu

HOME

DutchEnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish


De argumenten voor het Griekse referendum

28 juni 2015 - Er circuleren heel wat verhalen over wat de Griekse regering precies heeft gezegd tijdens de Eurogroep van 25 juni 2015. De Griekse minister van financiën Yanis Varoufakis heeft daarom zijn volledige toespraak op deze samenkomst met eigen commentaar gepubliceerd op zijn blog.


De Griekse minister van financiën Yanis Varoufakis (youtube still)

Toelichting (op zijn blog) van minister Yanis Varoufakis bij zijn toespraak op de samenkomst van de Eurogroep van 27 juni 2015:

De samenkomst van de Eurogroep van 27 juni 2015 zal geen moment van fierheid worden in de geschiedenis van Europa. De ministers (van de lidstaten van de Eurogroep [1] weigerden in te gaan op het verzoek van de Griekse regering om de bevolking van Griekenland één enkele week uitstel toe te staan, waarin zij met Ja of Neen zou antwoorden op de voorstellen van de instellingen [2] – voorstellen die bepalend zijn voor de toekomst van Griekenland binnen de eurozone.

Het idee zelf dat een regering zijn bevolking zou raadplegen over zo een problematisch voorstel van de instellingen werd met onbegrip bejegend, zelfs met verontwaardiging die aan minachting grensde. Ik kreeg zelfs de vraag: "Hoe kan je nu verwachten dat gewone mensen dergelijke complexe aangelegenheden kunnen bevatten?!"

Het was gisteren (vrijdag 26 juni) geen goede dag voor de democratie tijdens de samenkomst van de Eurogroep. Evenmin voor de Europese instellingen. Nadat ons verzoek was verworpen, brak de voorzitter van de Eurogroep (de Nederlandse sociaal-democraat Jeroen Dijsselbloem) met de ongeschreven conventie van unanimiteit (door een verklaring te verzenden zonder mijn instemming). Hij nam zelfs de twijfelachtige beslissing om een volgende samenkomst te beleggen zonder de Griekse minister, om klaarblijkelijk 'volgende stappen' te bespreken.

Kunnen democratie en een monetaire unie samen bestaan? Of moet één van beiden inbinden? Dat is de cruciale vraag die de Eurogroep besliste te beantwoorden door de democratie in de mand 'te moeilijke zaken' te werpen.

Tussenkomst van Yanis Varoufakis tijdens de Eurgroep Meeting van 27 juni 2015

"Collega's,

Tijdens onze laatste bijeenkomst (van 25 juni) hebben de instellingen hun finaal aanbod gedaan aan de Griekse overheid, als antwoord op ons voorstel voor een Staff Level Agreement (SLA), dat wij (ondertekend door Eerste Minister Tsipras) op de agenda plaatsten op 22 juni. Na lang en uitgebreid onderzoek heeft onze regering beslist dat het voorstel van de instellingen, jammer genoeg, niet kon worden aanvaard.

Gezien we zo dicht gekomen zijn bij de deadline van 30 juni, de datum waarop de huidige leningsovereenkomst verloopt, zijn wij allen zeer bezorgd over deze impasse. De oorzaken (van deze impasse) moeten grondig worden onderzocht.

Wij hebben de voorstellen van de instellingen van 25 juni verworpen omwille van meerdere krachtige redenen. De eerste reden is de combinatie van austeriteit en sociale onrechtvaardigheid, die zij willen opleggen aan een bevolking die reeds vernietigd is door... austeriteit en sociale onrechtvaardigheid. Zelfs ons eigen SLA-voorstel (van 22 juni), getuigt van strenge austeriteit [3], omdat het een poging was om ons naar de instellingen te schikken en zo dichter bij een akkoord te komen.

Het verschil is dat ons SLA-voorstel de last van deze nieuwe aanslag van austeriteitsmaatregelen wilde verschuiven naar zij die beter in staat zijn dat te dragen – door bijvoorbeeld te focussen op grotere bijdragen van de werkgevers aan de pensioenfondsen, in plaats van de laagste pensioenen nog te verminderen. Zelfs ons eigen SLA-voorstel bevat meerdere elementen die de Griekse maatschappij verwerpt.

Wij werden bijzonder hard gepusht om aanzienlijke nieuwe austeriteitsmaatregelen te aanvaarden, in de vorm van absurd hoge jaarlijkse budgettaire overschotten (3,5 procent van het BNP op middellange termijn, ook al was die al lager dan het niet bevatbare cijfer dat de vorige Griekse regeringen hadden aanvaard – 4,5 procent).

Zo werden wij er toe gebracht een economisch recessieve ruil overeen te komen tussen enerzijds hogere taksen op een economie voor zij voor wie deze belastingen peanuts zijn en anderzijds verlagingen van pensioenen en sociale rechten voor een maatschappij, die al is verwoest door massale inkrimpingen van het basisinkomen van een toenemend aantal mensen, die dat broodnodig hebben.

Laat me vermelden, collega's, waar wij reeds op hebben gewezen bij de instellingen op 22 juni, toen wij ons eigen SLA-voorstel indienden. Zelfs dit SLA-voorstel zou het extreem moeilijk hebben om door het (Griekse) parlement te geraken, juist omwille van de economisch recessieve maatregelen en de austeriteit die er in vervat zitten.

Jammer genoeg bestond het antwoord van de instellingen erin te blijven aandringen op nog meer recessieve maatregelen (de zogenaamd 'parametrische' maatregelen) (zoals bijvoorbeeld de verhoging van de BTW op hotels van 6 naar 23 procent!) en, nog erger, een massale verschuiving van de lasten weg van de zakenwereld naar de zwaksten in de maatschappij (als daar zijn: verlaging van de laagste pensioenen, afschaffen van steun aan de landbouwers, wetgeving die enige bescherming kan bieden aan zwaar uitgebuite werknemers voor onbepaalde tijd uitstellen).

De nieuwe voorstellen van de instellingen, zoals die werden verwoord in het document SLA/Prior Actions van 25 juni (dit zijn maatregelen te nemen voorafgaand aan het SLA-voorstel), zouden een politiek problematisch pakket maatregelen – vanuit het perspectief van ons Parlement – omvormen tot een ander pakket dat extreem moeilijk door onze Parlementaire assemblee kan worden aanvaard.

Dat is nog niet alles. Het wordt nog erger wanneer we het voorgesteld pakket aan financiële maatregelen bekijken. Wat het onmogelijk maakt voor dit voorstel van de instellingen om door het Parlement te worden aanvaard is dat het geen antwoord biedt op volgende vraag:

Gaan deze pijnlijke maatregelen ons toch tenminste een periode van rust gunnen om de overeengekomen maatregelen en hervormingen uit te voeren? Zal een golf van optimisme het recessieve effect neutraliseren dat uitgaat van de extra-fiscale consolidatie, die wordt opgelegd aan een land dat reeds 21 opeenvolgende kwartalen [4] in recessie [5] is? Het antwoord is duidelijk: 'Neen, het voorstel van de instellingen biedt zo geen perspectief.'

Dat is hierom zo. De voorgestelde financiering voor de komende vijf maanden is problematisch op meerdere vlakken:

Eén: Het voorziet geen provisies voor de achterstallige schulden van de staat, die werden veroorzaakt door het uitvoeren van betalingen zonder terugstortingen en van afnemende fiscale inkomsten, ten gevolgde van de constante dreiging van een Grexit, die bij manier van spreken voortdurend in de lucht hangt.

Twee: Het idee om het HFSF [6] te kannibaliseren om de SMP-eisen [7] van de Europese Centrale Bank (ECB) te voldoen stelt ons voor een groot acuut gevaar: deze gelden waren – terecht – bestemd voor de versteviging van de fragiele Griekse banken, mogelijkerwijze door een operatie die zou afrekenen met de zwakke NPL-leningen [8] die hun herkapitalisatie uithollen.

Het antwoord dat ik daarover kreeg van de hoge vertegenwoordigers van de ECB, wiens namen hier niet vernoemd worden, is dat het HFSF weer zal worden aangevuld om rekening te houden met de herkapitalisatienoden van de banken. Wie zal die aanvullingen verzekeren? Het antwoord dat ik kreeg is het European Stability Mechanism (ESM). Maar – en dit is een gigantische 'maar' – dit is geen onderdeel van het voorgestelde akkoord. Bovendien kan het niet eens een onderdeel zijn van het voorstel van de instellingen, omdat de instellingen geen bevoegdheid hebben om het ESM hiertoe te verplichten – ik ben er zeker van dat Wolfgang (Schaüble, Duits minister van financiën) iedereen hier daar aan zal herinneren.

Meer nog, als een dergelijk akkoord al zou vastgelegd worden, waarom wordt dan ons redelijk en gematigd voorstel voor een nieuwe ESM-faciliteit niet besproken? Dit zou ons helpen de SMP-verplichtingen van de ECB naar het ESM te verschuiven. Het antwoord 'We zullen dit niet bespreken omdat we dit niet zullen bespreken', zal zeer moeilijk over te brengen zijn in ons Parlement.

Drie: het voorgestelde schema van terugbetalingen is een mijnenveld van controles – één per maand – die twee dingen zal verwezenlijken. Eerst en vooral zal de Griekse regering elke dag, elke week in dit controleproces ondergedompeld worden voor vijf lange maanden. En lang voor deze vijf maanden aflopen, zullen we opnieuw aan een tergende onderhandeling beginnen voor het daaropvolgende programma – omdat er in het voorstel van de instellingen niet het minste element zit dat zelfs de zwakste hoop kan bieden dat op het einde van deze nieuwe verlenging (van vijf maanden) Griekenland op eigen benen zal kunnen staan.

Vier: Het is nu overduidelijk dat onze schuld onhoudbaar zal blijven tot het einde van dit jaar en dat de toegang tot de (financiële) markt nog even veraf zal zijn als nu. We kunnen er dus niet op rekenen dat het IMF zijn aandeel zal kwijtschelden, de 3,5 miljard waar de instellingen op rekenen als onderdeel van het financieringspakket dat op tafel ligt.

Dit zijn solide redenen waarom onze regering van mening is dat ze geen mandaat heeft om het voorstel van de instellingen te aanvaarden, om zijn meerderheid in het Parlement te mobiliseren, dit er door te duwen en in wetten om te zetten. Tegelijkertijd hebben wij evenmin een mandaat om zelf het voorstel van de instellingen te aanvaarden, gezien het historisch kritische keerpunt waarin we ons bevinden. Onze partij vertegenwoordigt 36 procent van de kiezers, de regering als geheel ongeveer 40 procent.

In het volle bewustzijn van het belang van onze beslissing, voelen wij ons dus verplicht het voorstel van de instellingen aan de Griekse bevolking voor te leggen. Wij zullen er naar streven duidelijk uit te leggen wat een Ja aan het voorstel van de instellingen betekent en wat een Neen betekent en hen dan zelf laten beslissen.

Wat onszelf betreft, wij zullen het verdict van de bevolking aanvaarden en al doen wat nodig is om hun beslissing uit te voeren – welke beslissing dat ook is. Sommigen maken zich zorgen dat een Ja-stem een motie van wantrouwen zou zijn tegenover onze regering (omdat wij zelf een Neen-stem zullen adviseren). In dat geval zouden wij vervolgens niet aan de Eurogroep kunnen beloven dat wij het akkoord met de instellingen zouden kunnen ondertekenen en uitvoeren.

Dat is niet het geval. Wij zijn toegewijde democraten. Als de bevolking ons de duidelijke opdracht geeft om de voorstellen van de instellingen te ondertekenen, dan zullen wij doen wat moet worden gedaan – ook als dat een herschikking van de regering zou betekenen.

Collega's,

De oplossing van een referendum is optimaal voor ons allen, in het licht van de beperkingen waar we voor staan. Als onze regering het voorstel van de instellingen vandaag zou aanvaarden en zou beloven dat door het parlement te jagen, dan zouden wij in het Parlement worden verslagen, met nieuwe verkiezingen tot gevolg tijdens een zeer lange maand – dit uitstel, deze onzekerheid zou het vooruitzicht op een succesvolle oplossing nog veel kleiner maken.

Maar zelfs als we er zouden in slagen dit voorstel door het Parlement te krijgen, zouden we voor een enorm probleem staan om ons dit voorstel eigen te maken en uit te voeren. Eenvoudig samengevat, net zoals de vorige (Griekse) regeringen er niet in slaagden de bevolking te scharen achter beleidsbeslissingen opgelegd door de instellingen, net zomin zouden wij daar in slagen.

Wat betreft de vraag die aan het Griekse volk zal worden voorgelegd, er is al veel gezegd over wat die zou moeten omvatten. Velen onder u zeggen ons, raden ons aan, bevelen ons zelfs om dit een Ja-of-Neen-vraag over de euro te maken. Laat me daarover duidelijk zijn.

De vraag werd opgesteld door het kabinet en werd zojuist (25 juni) doorgegeven aan het Parlement [9]. Ze luidt als volgt: 'Aanvaardt U het voorstel van de instellingen zoals het werd voorgelegd aan de Eurogroep van 25 juni?' Dat is de enige pertinente vraag. Als we dit voorstel twee dagen geleden hadden aanvaard (op 23 juni), dan zouden we een deal hebben gehad.

De Griekse regering vraagt nu aan zijn kiezers om de vraag te beantwoorden die jij me net hebt voorgelegd, Jeroen (Dijsselbloem, voorzitter van de Eurogroep), vooral toen je zei – en ik citeer - 'Je kan dit zien, als je dat wil, als het nemen of laten van dit voorstel.' Wel, dit is hoe we dit zien. We eren nu de instellingen en het Griekse volk door deze laatsten te vragen een duidelijk antwoord te geven op het voorstel van de instellingen.

Aan zij die stellen dat dit effectief een referendum over de euro is antwoord ik dit: 'U mag dat best zeggen, maar daar geef ik geen commentaar op. Dat is uw oordeel, uw opinie, uw interpretatie. Niet de onze! Uw visie hierover is alleen logisch als ze uitgaat van een impliciete dreiging dat een Neen van het Griekse volk aan het voorstel van de instellingen zal worden gevolgd door maatregelen om Griekenland onwettelijk uit de euro te verwijderen. Een dergelijk dreigement is in tegenstrijd met de basisprincipes van Europees democratisch bestuur en van de Europese wetgeving.'

Aan zij die ons willen opleggen om het referendum te verwoorden als een dilemma euro-drachme is mijn antwoord kristalhelder. De Europese verdragen omvatten bepalingen om de EU te verlaten. Ze omvatten echter geen enkele bepaling voor een exit uit de Eurozone. Daar zijn uiteraard goede redenen voor, omdat de ondeelbaarheid van de Europese Monetaire Unie zijn essentiële betaansgrond is.

Nu van ons eisen de vraag van het referendum te formuleren als een keuze die een exit uit de Eurozone omvat, staat gelijk met van ons eisen dat we de Europese verdragen en de Europese wetgeving zouden schenden. Ik stel dus voor dat zij die willen dat wij, of eender wie, een referendum houden over het lidmaatschap van de eurozone, een voorstel indienen om de Europese Verdragen te wijzigen

Collega's,

Het is tijd om een standpunt in te nemen. De enige reden waarom we ons in deze patstelling bevinden is deze.

Het allereerste voorstel dat onze regering aan u en aan de instellingen voorlegde – en die ik hier uitsprak op mijn allereerste deelname aan de Eurogroep – werd nooit ernstig genomen. Dit voorstel suggereerde dat er een gemeenschappelijke basis zou worden gevonden tussen de lopende overeenkomst en ons nieuw regeringsprogramma.

Voor een zeer kort ogenblik bood de verklaring van de Eurogroep van 20 februari het vooruitzicht dat een dergelijke gemeenschappelijke basis gevonden kon worden – omdat die verklaring op geen enkele wijze verwees naar de lopende overeenkomst en zich concentreerde op een nieuwe lijst van hervormingen, die aan de instellingen zou worden voorgelegd.

Spijtig genoeg hebben de instellingen en de meeste collega's hier aanwezig er onmiddellijk na 20 februari voor geijverd om die lopende overeenkomst weer het middelpunt van discussie te maken en onze rol te herleiden tot die van het aanbrengen van marginale wijzigingen aan die overeenkomst.

Om Henry Ford te parafraseren, het was alsof men ons zei dat we eender welke lijst van hervormingen konden hebben, eender welk akkoord, zolang het maar dit akkoord was. Een gemeenschappelijke basis van samenwerking werd dus geruild voor het opleggen van een vernederende terugtocht voor onze regering. Dat is hoe ik daar over denk, maar dat is nu niet belangrijk. Het is nu aan de Griekse bevolking om te beslissen.

Onze taak, hier in de Eurogroep van vandaag (25 juni) zou er moeten in bestaan het pad te effenen voor een vlotte uitvoering van het referendum van 5 juli. Dat betekent één ding: dat onze leningsovereenkomst wordt verlengd met enkele weken zodat het referendum in alle rust kan doorgaan. Als de bevolking op 5 juli 'Ja' zegt, dan zal het voorstel van de instellingen ondertekend worden.

Tot dan, gedurende de komende week, terwijl de dag van het referendum nadert, zal elke afwijking van de normale gang van zaken, vooral in de banksector, onveranderd worden geïnterpreteerd als een poging om de Griekse kiezers te dwingen.

De Griekse samenleving heeft een zware prijs betaald, door een enorme fiscale inkrimping, om deel te blijven van de monetaire unie (van de euro). Een democratische monetaire unie die een bevolking dreigt, wanneer ze op het punt staat haar oordeel te vellen, met kapitaalcontroles en sluiting van banken is een inhoudelijke contradictie.

Ik zou graag geloven dat de Eurogroep dit principe zal respecteren. Wat betreft de ECB, de bewaker van onze monetaire stabiliteit en van de Unie zelf, twijfel ik er niet aan dat de Eurogroep vandaag een verantwoordelijke beslissing zal nemen en mijn verzoek voor een verlenging van onze leningsovereenkomst zal aanvaarden – die ik hier nu op tafel leg, om de Griekse bevolking een paar dagen respijt te geven om hun mening uit te drukken.

Collega's,

Dit zijn kritische ogenblikken en we staan voor enorme beslissingen. In de jaren die komen, zal men ons vragen: 'Waar was u op 27 juni? Wat hebt u gedaan om te voorkomen wat toen is gebeurd?' We zouden minstens in staat moeten zijn om te zeggen: 'We gaven een volk, dat onder de ergst mogelijke depressie leefde, de kans om zijn opties te overwegen. We hebben democratisch geprobeerd om een vastgelopen situatie los te krijgen. We deden wat we moesten doen om hen daar een paar dagen tijd voor te geven.'"

Yanis Varoufakis, 25 juni 2015

Postscript van Varoufakis bij zijn toespraak

Commentaar over de dag (25 juni) dat de voorzitter van de Eurogroep brak met de traditie van unanimiteit en naar eigen goeddunken Griekenland uitsloot van een samenkomst van de Eurogroep:

Na mijn tussenkomst (zie de toespraak hierboven) wees de voorzitter van de Eurogroep ons verzoek af voor een uitbreiding (voor enkele dagen van de huidige leningsovereenkomst), met de steun van alle overige leden. Hij kondigde aan dat de Eurogroep een verklaring zou afleggen, waarin de verantwoordelijkheid voor de impasse bij Griekenland zou worden gelegd. Die verklaring zou voorstellen dat de 18 ministers (alle 19 ministers van financiën van de eurozone min de Griekse minister) opnieuw zouden samenkomen om te bespreken hoe ze zich zouden afschermen van de verwachte gevolgen.

Ik heb op dat ogenblik juridisch advies gevraagd aan het secretariaat of een dergelijke verklaring van de Eurogroep kan worden verkondigd zonder de gewoonterechtelijke unanimiteit en of de voorzitter van de Eurogroep wel een samenkomst van de Eurogroep kan beslissen, zonder de minister van financiën van een lidstaat van de Eurozone uit te nodigen.

Ik kreeg daar dit buitengewoon antwoord op:

"De Eurogroep is een informele groep. Ze is dus niet gebonden door verdragen of geschreven regels. Het is inderdaad zo dat unanimiteit gewoonlijk wordt gerespecteerd, maar de voorzitter van de Eurogroep is niet gebonden aan expliciete regels."

Ik laat het aan de lezer om commentaar te geven op deze merkwaardige verklaring.

Wat mezelf betreft, besluit ik het volgende:

De collega's, die hebben geweigerd de lopende leningsovereenkomst nog enkele weken te laten lopen om de Griekse bevolking de kans te geven in vrede en rust te overleggen over het voorstel van de instellingen – vooral gezien de hoge kans dat zij deze voorstellen zullen aanvaarden (in tegenspraak tot het advies van onze regering) -, hebben voor altijd de geloofwaardigheid beschadigd van de Eurogroep als democratisch beslissingsorgaan, dat niet alleen een gemeenschappelijke munt maar ook democratische waarden deelt.

De blog As it happened – Yanis Varoufakis’ intervention during the 27th June 2015 Eurogroup Meeting met zijn volledige toespraak werd vertaald door Lode Vanoost.

Noten:

[1] De Eurogroep omvat alle 19 EU-lidstaten die tevens lid zijn van de Europese Monetaire Unie (EMU of 'eurozone') met de euro als gemeenschappelijke munt: Oostenrijk, België, Cyprus, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Portugal, Slovakije, Slovenië, Spanje.

[2] De instellingen zijn de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Muntfonds.

[3] Varoufakis spreekt van 'austerian onslaught', net als 'austerity' moeilijk te vertalen, letterlijk betekent 'austerity' '(budgettaire) gestrengheid'. Omdat het Nederlandse woord de lading in deze context niet helemaal dekt, gebruikt de vertaling het neologisme 'austeriteit'.

[4] Elk budgettair jaar omvat drie kwartalen van telkens vier maanden.

[5] Men spreekt in het algemeen van economische recessie zodra een land meer dan twee opeenvolgende kwartalen een economische inkrimping kent.

[6] Het 'Hellenic Financial Stability Fund' (HFSF) is een special opgerichte instelling voor de ondersteuning van de Griekse banken. Het wordt gefinancierd door 50 miljard euro van de 'European Financial Stability Facility' (EFSF). Het EFSF heeft dezelfde taak als het HFSF, maar dan voor alle landen van de eurozone. Beide instellingen werden in 2010 opgericht.

[7] De 'Significant Market Power'- richtlijnen (SMP) zijn een geheel van richtlijnen die de Europese Commissie heeft opgesteld.

[8] Dit zijn Niet Performante Leningen.

[9] En goedgekeurd door het parlement zaterdagnacht 27 juni.

Verklaring van Varoufakis na de Eurogroep van 25 juni 2015:

Bron: DeWereldMorgen Vertaaldesk


Share |