Lees het in uw eigen krant. LEES DE WAARHEID DeWaarheid.nu
VOLKSEDITIE VOOR NEDERLAND
VCP.nu

HOME

DutchEnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish


1916 – 2016: Honderd jaar herdenking Ierse Paasopstand


Parade ter herdenking van de Paasopstand in Dublin op 27 maart 2016
(Foto: AFP)

Van de redactie

27 april 2016 - Honderdduizenden mensen namen op 27 maart jl. deel aan de herdenking in Dublin van de opstand van de Ierse bevolking tegen de Engelse koloniale bezetting, nu precies honderd jaar geleden.

De opstand begon met Pasen op 24 april 1916 toen 1000 militanten prominente gebouwen in het centrum van Dublin overnamen. De strijd duurde tot 29 april toen de opstandelingen zich overgaven. De opstand leidde tot grote emoties onder de bevolking, die een enorme impuls gaf aan de verdere strijd voor onafhankelijkheid.

President Michael D. Higgins begon de dag met een kranslegging bij Kilmainham Gaol, waar 14 van de 16 rebellenleiders door een vuurpeloton van het Britse leger zijn geëxecuteerd. Later op de dag, na eerst een minuut stilte, legde hij ter herdenking van de slachtoffers een krans bij het hoofdpostkantoor waar de opstandelingen hun hoofdkwartier hadden.


De Proclamatie van de Republiek Ierland wordt voor het gebouw van het hoofdpostkantoor voorgelezen.(Foto: Reuters)

Proclamatie van 1916

Een officier van het Ierse leger las de proclamatie voor van 1916:

“Het recht van het Ierse volk op eigendom van Ierland”:

“Wij verklaren het recht van het Ierse volk op eigendom van Ierland en de volledige controle over de toekomst van Ierland, om soeverein te zijn en onaantastbaar. De langdurige toe-eigening van dat recht door een ander volk en een andere regering heeft dit recht niet weggenomen, noch zal het dit recht ooit kunnen wegnemen, tenzij door vernietiging van het Ierse volk…
… wij proclameren bij dezen de Ierse Republiek als een Soevereine Onafhankelijke Staat, en geven ons leven en de levens van onze kameraden in de strijd voor haar vrijheid, haar welvaart en verheffing onder de naties…
… De Republiek garandeert vrijheid van godsdienst en burgerlijke vrijheden, gelijke rechten en mogelijkheden voor al haar burgers en verklaren het geluk en voorspoed van de hele natie en al haar delen na te streven, alle kinderen van de natie gelijkwaardig te koesteren en de onderlinge verschillen, die door een vreemde regering in het verleden zijn gevoed en een deling tussen een minderheid en een meerderheid heeft veroorzaakt, achter ons te laten.”


De opstand werd geleid door de revolutionaire Ierse Republikeinse Broedergemeenschap (IRB) en het door socialisten geleide Ierse Burger Leger (ICA) (Foto: Reuters)

Brits geweld

De opstand begon met Pasen op 24 april 1916. Zo’n 1400 opstandelingen bezetten de voornaamste gebouwen in het centrum van Dublin. De Engelsen reageerden met ongekend bruut geweld. Er werd een leger van 20.000 man naar het eiland gestuurd en zelfs een oorlogsschip. Een groot deel van Dublin werd vernietigd. [1]

Onder de 1400 opstandelingen waren 200 vrouwen, die hun eigen Cumann na mBan brigade hadden. Eén van de meest prominente vrouwen in de opstand was Constance Markievicz. Een politica, vrijheidsstrijdster, strijdster voor de rechten van de vrouw en socialiste, die één van de gevangenen werd na het neerslaan van de opstand. Later werd zij de eerste vrouwelijke minister in de wereld, als minister van Arbeid in de spoedig te vormen Ierse Republiek.

Na het neerslaan van de opstand werden alle 7 personen die de Proclamatie van Onafhankelijkheid hadden ondertekend geëxecuteerd, evenals de andere leiders van de opstand. 1500 mensen werden opgepakt en gevangen gezet.

De opstand, die grotendeel in het geheim was voorbereid, kwam als een totale verrassing voor de bevolking. Aanvankelijk nam de bevolking een afhoudende of zelfs vijandige houding aan. Maar de brutale Engelse repressie zorgde voor algemene verontwaardiging.

Dit leidde er uiteindelijk toe dat twee jaar later de Ierse nationalistische partij Sinn Fein bij de algemene verkiezingen 73 van de 105 zetels haalde. In 1919 vormden de Sinn Fein afgevaardigden een apart revolutionair parlement dat de proclamatie van de onafhankelijkheid in van 1916 ratificeerde. Dit leidde tot de onafhankelijkheidsoorlog die tot 1921 zou duren.

Er werd uiteindelijk een zeer controversieel vredesakkoord gesloten, waarin het eiland werd gespleten. Het noordelijk deel – het huidige Noord-Ierland – bleef onder Brits bestuur, wat als een open wond in de 20ste eeuw voor bloedige confrontaties zou blijven zorgen. De kwestie van totale Ierse onafhankelijkheid is tot op de dag van vandaag niet opgelost.


Ierse verkiezingscampagne in 1916.

Eerste Wereldoorlog

Zelfs toen duidelijk werd dat de opstand gedoemd was te falen, bleven de leiders aandringen om tot het bittere einde te vechten. Een mislukte opstand was beter dan te zwijgen over de verschrikkingen die plaatsvonden – op dat moment woedde de Eerste Wereldoorlog op het Europese continent - in het 'beschaafde' Europa.

De Paasopstand wordt gewoonlijk slechts in het kader geplaats van de Ierse strijd voor onafhankelijkheid. Maar het was ook een opstand tegen de Eerste Wereldoorlog. De opstand, die geleid werd door de in het geheim opererende revolutionaire 'Ierse Republikeinse Broedergemeenschap' (IRB) en het kleinere door socialisten geleide 'Ierse Burger Leger' (ICA), volgde in de voetsporen van een lange traditie van Iers verzet tegen de Britse overheersing.

Maar hoewel de Britse bezetting, met haar roof van vruchtbare landbouwgronden en uitbuiting van de plaatselijke bevolking, meer dan genoeg reden was om in opstand te komen, werd de noodzaak en timing ingegeven door de gebeurtenissen op het Europese continent. Daar vond een ongekende massaslachting plaats door rivaliserende imperialistische machten die miljoenen levens opofferden voor de controle over gebieden en markten.

De Engelse koloniale machthebbers waren een belangrijke oorlogvoerende partij met een onverzadigbare behoefte aan nieuwe rekruten. Zij hadden het vooral gemunt op arme Ierse jonge mannen om als kanonnenvoer te dienen. Bovendien bestond er de angst dat Engeland de dienstplicht in de koloniale gebieden zou afkondigen.

Het is daarom onmogelijk om de opstand te begrijpen zonder het in de context van de Eerste Wereldoorlog te plaatsen. Dit is te beluisteren in het beroemde verzetslied The Foggy Dew, met de regel: "'Twas better to die 'neath an Irish sky, Than at Sulva or Sud el-Bar". Op YouTube is een videoclip van het lied te beluisteren. [2]


Still van de videoclip ‘The Foggy Dew’

James Connolly

De leider van de revolutionaire ICA, James Connolly, was een veteraan in de vakbondsstrijd en de socialistische beweging in Schotland, Ierland en de Verenigde Staten. Hij gaf leiding aan de opstand in Dublin en werd met de andere zes ondertekenaars van de beroemde 'Onafhankelijkheidsproclamatie' geëxecuteerd. Het was vooral Connolly die duidelijk het inzicht had dat de opstand nodig was tegen de oorlog die toen werd uitgevochten.

Voor Connolly was de strijd voor onafhankelijkheid van Ierland onlosmakelijk verbonden met de strijd voor het socialisme. In 1897 zei hij: “Als je morgen het Engelse leger verwijdert en de groene vlag over Dublin Castle hijst, dan zal al je moeite tevergeefs zijn wanneer je niet de organisatie van de Socialistische Republiek doorvoert. De Engelsen zullen je blijven overheersen, via hun kapitalisten, hun landeigenaren en hun banken.”

Het antwoord van Connolly op het uitbreken van de eerste Wereldoorlog was identiek aan dat van de Russische revolutionair V.I. Lenin. Ook hij zag het als taak voor de revolutionairen om de bloedige imperialistische oorlog om te zetten in een revolutie.

In maart 1915 schreef hij in de International Socialist Review: “Het signaal van oorlog moet het signaal van verzet zijn … voor sociale revolutie … Zo’n burgeroorlog zou lang niet zoveel socialistische levens kosten als deze internationale oorlog die nu gevoerd wordt.”

De anti-oorlogscampagne van Connolly werd bekritiseerd door andere leden van de Independent Labour Party van Belfast, die wilden dat hij zich zou richten op "brood en boter" kwesties. Connolly antwoordde: “Zij schijnen er een vreemd idee over de inhoud van de propaganda voor de arbeidersklasse op na te houden. Ze denken blijkbaar dat ik geen mening moet uiten over de grootste crisis waarmee de arbeidersklasse in onze huidige generatie wordt geconfronteerd.”

De Ierse Paasopstand wordt vaak beschreven als de eerste socialistische revolutie in Europa. Het was zeker de eerste belangrijke revolte in Europa sinds het begin van de Eerste Wereldoorlog, waarin volkeren tegen elkaar vochten onder de leuze 'Vecht voor je land' en de internationale klassenstrijd voor sociale rechtvaardigheid naar de achtergrond werd gedrongen. De Ierse opstand zou weldra navolging krijgen in o.a. Rusland in 1917 en Duitsland in 1918-1919. [3]

Actualiteit

De geschiedenis van Ierland is zeer tragisch. Het eiland werd eeuwenlang op brutale wijze door de Engelsen gekoloniseerd en uitgebuit. In de 19de eeuw werd zelfs een hongersnood georganiseerd die honderdduizenden Ieren dwong te emigreren. Het is een weinig bekend feit dat de eerste slaven die Engeland naar de kolonies in Amerika zond, geen negers uit Afrika waren maar blanken uit Ierland, en met name weeskinderen.

Tot op de dag van vandaag wordt de pijn gevoeld. Niet alleen van dat tragische verleden, maar ook de pijn van het heden. Hoe profetisch waren de woorden die James Connolly in 1897 schreef: "Als je morgen het Engelse leger verwijdert en de groene vlag over Dublin Castle hijst, dan zal al je moeite tevergeefs zijn wanneer je niet de organisatie van de Socialistische Republiek doorvoert. De Engelsen zullen je blijven overheersen, via hun kapitalisten, hun landeigenaren en hun banken."

De directe Engelse overheersing is er nog steeds in Noord-Ierland. Het is nu de Europese Unie en de internationale banken die de Ierse Republiek in hun greep houden. Een verwoestende bezuinigingspolitiek heeft ervoor gezorgd dat in de 21ste eeuw opnieuw tienduizenden Ieren het land hebben moeten verlaten. In een referendum heeft de Ierse bevolking tegen de EU gestemd, maar een NEE werd niet geduld. De EU en Europese banken lieten in de crisis van 2008 de Ierse bevolking volledig opdraaien voor de zwendel en roekeloosheid van de financiële instellingen.

Net als in 1916 moet de strijd van de Ierse bevolking dus in een internationale context worden gezien. Vond de opstand van 1916 plaats op een moment dat de imperialistische mogendheden de wereld in één van de meest gruwelijke oorlogen hadden gestort, de strijd van nu vindt plaats in de context van een andere oorlog, met andere middelen. Het is een wereldoorlog van het financieringskapitaal, van de grote banken, van een kapitalistisch systeem dat volledig ontspoord is en het punt heeft bereikt dat het de gehele menselijke beschaving in haar ondergang dreigt mee te slepen. Rosa Luxemburg, een andere grote revolutionaire uit die periode, stelde het als volgt: "Socialisme of Barbarij!"

De grote revolutionairen van toen, Connolly, Lenin, Rosa Luxemburg, waren doordrongen van het feit dat de strijd in elk afzonderlijk land een onderdeel was van de strijd van de internationale arbeidersklasse als geheel. Zij klaagden onverzoenlijk het verraad aan van de sociaaldemocratie, die steun gaf aan de imperialistische oorlog van 1914-1918 en meewerkte aan het mobiliseren van de arbeiders van het ene land om te vechten tegen arbeiders uit andere landen. Het leidde toen tot een breuk en het ontstaan van de internationale communistische beweging. Net als toen zien we ook nu de sociaaldemocratie volledig capituleren, alleen hadden de sociaaldemocraten van toen nog een zeker klassengevoel en kwamen zij nog op voor sociale rechtvaardigheid, nu hebben zij zich geheel tot het neoliberalisme bekeerd. Het betekent hun ondergang. Een nieuwe breuk is onvermijdelijk, een breuk waaruit een nieuwe communistische beweging moet ontstaan die principieel vecht voor de socialistische idealen, tegen het internationale financieringskapitaal en de aan haar verbonden multinationals. (Bron: teleSUR)


[1] De schade in Dublin na de Paasopstand:

https://www.youtube.com/watch?v=IL66d60Iznc

[2] Sinéad O'Connor & The Chieftains – ‘The Foggy Dew’:

https://www.youtube.com/watch?v=yaS3vaNUYgs

[3] IRA volunteers from the Easter Rising 1916 interviewed in 1973:

https://www.youtube.com/watch?v=_4JvXQqw4NY

 


Share |